5.

Quisquis ad haec properas uenerandi limina templi

      Dona precaturus quae dat amore deus:

Haec in honore sacri Gabrielis culta coruscant,

      Qui pia iussa dei rite minister agit,

5

Zachariae ueniens qui nuntia detulit astris,

      Elisabeth datus est quando propheta potens,

Quique redemptorem e caelo regem omnipotentem

      Post ait ut terris uentre Maria daret.

Quae sacer antistes noua tecta Gregorius effert,

10

      Vt sibi caelestes restituantur opes.

 

6.

Emicat altithroni cultu uenerabile templum

      Egregium meritis, nobilis arcis apex;

Quo propria tunica dum operit Martinus egentem,

      Gestorum serie fulgida signa dedit.

5

Namque idem antistes, sacra dum mysteria tractat,

      Lumina gemmarum est uisus habere manu,

Ac de ueste fuit quantum sua dextera nuda

      Tantum membra sibi gemma corusca tegit.

Sanctus item domini almum dum benediceret altar,

10

      De capite est uisus flammeus ire globus.

Quae modo templa sacer renouata Gregorius effert

      Et rediit priscus cultus honorque suus.

Fulgida praecipui nituerunt culmina templi

      Postque usus ueteres praemicat aula rudis,

15

In senium uergens, melius reuirescere discens"

      Diruta, post casum firmius acta situ.

Martini auxiliis operando Gregorius aedem

      Reddidit iste nouus, quod fuit ille uetus.

Clara supercilio domini delubra nitescunt:

20

      Alma licet merito, sunt quoque celsa iugo:

Inuida subruerat quam funditus ipsa uetustas"

      Vt paries liquidis forte solutus aquis,

Quam pastor studuit renouare Gregorius aedem,

      Nec cecidisse dolet quae magis aucta fauet.

25

Ambianis tremulum cernens Martinus egenum

      Dimidiae chlamydis mos ope membra tegit.

Sed coram angelicis turmis se hanc nocte silenti

      Pauperis in specie Christus habere refert.

O sacer antistes, meritis referende sub astris!

30

      Vnde tegis nudum, hinc tua palla deum.

Inter opima deus figulus quae uascula fecit

      Martinus meritis uas in honore nitet.

Leprosi maculas pretiosa per oscula purgans,

      Cui quod ab ore dedit pax medicina fuit.

35

Vlcera morbosi curans sic fauce beatus,

      Quod Iordanis agit tacta saliua facit.

Quam generosa fides Martini in saecula ciuis!

      Qui quocumque fuit, mors ibi perdit iter.

Denique cum extincto catechumenus ore iaceret,

40

      Se superextendens effugat arma necis:

Sic uiduae genito laqueato, deinde reducto;

      Est uir ubi iste dei, non licet ire mori.

Fanaticam pinum sanctus succidere cogens,

      Iustum ibi supposuit rustica turba premi.

45

Caesa secure arbor cum iam daret alta ruinam,

      Ad crucis imperium est ire coacta retro.

Quis uigor hic fidei, ualidae dum pondera pini

      Quo natura negat crux facit ire uiam!

Serpentis morsu tumido suprema regenti

50

      Hic digitum ut posuit, pestis iniqua fluit

Collecto morbo huc et ab ulcere pollice tracto,

      Dumque uenena cadunt erigit ille caput.

Vnguentumque nouum, digitis traxisse uenenum

      Et tactu artifici sic superasse neces!

55

Dum latro extinctus falso coleretur honore,

      Voce huc Martini cogitur umbra loqui,

Publice se referens scelerum pro mole peremptum

      Se quoque nec iustum, sed magis esse reum.

O uox sancta, loqui defuncta cadauera cogens,

60

      Cui post fata iacens dat sua uerba cinis!

Pergeret in fluuio dum uipera lapsa natatu

      Et prope litorei tangeret ora soli,

Martini imperio liquidas reuocatur ad undas

      Transactumque uiae lassa recurrit iter.

65

Quantus amor domini tali sub corde calebat,

      Quando uenena potens ipsa retorquet aquis!

Martini meritis aliis quoque febre crematis

      Sudores refluos pagina sicca dabat;

Vnde salutifero medicamine charta fouebat

70

      Atque graues ignes littera tinguit aquis.

Gratia quanta dei huius sermone ligabat,

      Febre ubi succensis fons suus ibat apex!

Alme, decus rerum, pie summe, Gregorius, arcis,

      Tu cui das sedem dat tibi templa sacer.

75

Nam ueteri fuerant haec funditus eruta lapsu

      Tecta, labore nouo quae modo culta cluunt.

Iure potestatis cui tu, bone conditor orbis,

      Haec danti in terris culmina redde polis.

Victa uetustatis per tempora culminis arca

80

      Diruit, ut melior surgeret aula solo,

Quo sacra Martinus domini mysteria tractans

      A capite igniferum misit in astra globum.

Ne tamen ipsa ruens miserando fine iaceret,

      Pontificem meruit qui sibi ferret opem.

85

Quae rediuiua micans instante labore Gregori,

      Decidua in senio, floret honore nouo.

Fundamenta igitur reparans haec prisca sacerdos

      Extulit egregius quam nituere prius.

Nunc placet aula decens, patulis oculata fenestris,

90

      Quo noctis tenebris clauditur arte dies.

Lucidius fabricam picturae pompa perornat,

      Ductaque qua fucis uiuere membra putes.

Pannoniae satio misit tibi, Gallia, fructum

      Gignens caelestem terra maligna dapem,

95

Martinum illustrem meritis, qui munere diuo

      Culmen in aetheria sede senator habet.

Qui leprae maculas medicata per oscula purgat,

      Curat et infectum pura saliua uirum.

Ad fluuium domini cui non fuit ire labore

100

      Quod Iordanis habet, sanctus ab ore dedit.

Qui sacer ipse mihi te, pastor, agente, Gregori,

      Fortunato adimat tot maculosa reo.

Dum chlamydem Martinus inops diuisit egeno,

      Christus ea memorat se bene ueste tegi.

105

Diues paupertas, dominum quae texit amictu,

      Cui deus occurrit qui dedit astra faber!

Noscere qui mauis Martini gesta beati,

      Hic poteris breuiter discere mira uiri.

Denique cum tunicam sacer ipse dedisset egenti

110

      Ac sibi pars tunicae reddita parua foret,

Quod non texerunt manicae per brachia curtae

      Visa tegi gemmis est manus illa uiri.

O nimium felix cui contigit in uice lanae

      Nobilium lapidum lumine membra tegi,

115

Vt, cum adhuc cinere aspersus foret atque fauillis,

      Artifice angelico gemmeus iret homo!

Quid deus in famulis operetur opimus amator,

      Martini gestis magna probare potes;

Ducere qui meruit de morte cadauera uitae

120

      Rettulit atque diem reppulit unde necem.

Dum caderet Martinum arbor pressura beatum,

      Mox facit ipse crucem, pinus abacta redit.

Quis non uirtuti diuinae commodet aurem,

      Dum trabe conuersa dant quoque ligna fugam?

125

Idola dum cuperet Martinus sternere fulta,

      Conterit haec caelis magna columna ruens.

Auxilium ad iusti dignando militat aether:

      Quanta fides cuius currit ad arma polus!

Forte colebatur dum quis pro martyre latro,

130

      Martini aduentu se probat esse reum.

Virtutis merito fidei radiante corusco

      Nec tacet extincti nec latet umbra rei.

 

7.

Praecelsis dominis famulor dum corde pusillus

      Fluminibusque uagis per uada pergo rate:

Ecce superuenit uenerandi in saecula ciuis

      Martini meritis luce perenne dies.

5

Qui modo de Gallis totum mire occupat orbem,

      Et uirtus pergit quo pede nemo ualet.

Qui uelut alta pharus lumen pertendit ad Indos,

      Quem Hispanus Maurus Persa Britannus amat.

Hunc Oriens, Occasus habet, hunc Africa et Arctos:

10

      Martini decus est quo loca mundus habet;

Quique per Oceani discurrit marginis undas:

      Omnibus ut praestet, circuit orbis iter.

Per cinerem ascendens, per dura cilicia caelos

      Stat modo gemmatus, pauper in orbe prius,

15

Quo patriarcharum decus est radiantque prophetae,

      Quo est sacra turba senum bis duodena patrum,

Inter apostolicum numerum rutilante senatu

      Quo sedet ipse throno, rex sibi Christus amor,

Quo excellit cum claue Petrus, cum dogmate Paulus,

20

      Fulget et in reliquis palma corona fides,

Quo loca martyribus uernanti lumine florent

      Atque libro uitae est scriptus honore cruor,

Quo confessores gemmata palatia complent

      Aeternumque tenent aurea tecta diem,

25

Stat quoque post lacrimas ubi nunc Radegundis opima,

      Forsan et Eugeniam nunc tenet illa manu:

Hos inter Martinus habet diademata pulcher

      Atque sacris lumbis fulgida zona uiret,

Cantat et egregios Christi de morte triumphos

30

      Atque resurgenti plaudit amore deo.

Hunc quoque Martinum colitis quem, regna, patronum,

      Vos hunc in terris, uos memor ille polis:

Vos intra angelicas turmas canat ille sub astris,

      Cui uos ante homines fertis honore diem.

35

Nomina uestra legat patriarchis atque prophetis

      Cui hodie in templo diptychus edit ebur.

Reddat apostolicos proceres reliquosque patronos

      Quem uos hic colitis uel pia festa datis.

Pergat et ad Christum pro uobis ille precator

40

      Cui uos in templis uota precando datis.

Ante poli referat sua haec sollemnia regem,

      Dentur ut hinc uobis, regna, salutis opes.

Deputet et dominus uestrum hunc esse patronum,

      Vt modo qui colitur uos colat huius amor.

45

Quisque dedit habitans miracula plurima terris,

      Distribuat uobis hic quoque mira potens.

Cuius gemmata est tunc dextera uisa beati,

      Vos simul et uestros protegat illa manus.

Qui tunc promeruit reuocare cadauera uitae,

50

      Hic quoque pro uestra uota salute ferat.

Qui percusso homini abstraxit de carne uenenum,

      Noxia de uobis ipse uenena uetet.

Qui serpentis iter fecit reuocare retrorsum,

      Ipse graues casus hinc fuget ire retro.

55

Qui de peste domum saluam dedit esse Lyconti,

      Haec domus incolumis floreat huius ope.

Cuius opima chlamys tremebundum texit egenum,

      Eius apostolici uos tegat ala uiri.

Qui uiduae matri reuocauit ad ubera natum,

60

      Ipse tibi hic tribuat pignora, mater, aua,

Vt Childebercthus maneat cum prole nouella,

      Rex sua regna tenens et noua regna trahens,

De genita ut uideas genetrix, ut dulcius optas,

      Deque nuru cara quod tua uota rogant:

65

Vnde hic felices habeant sua festa fideles

      Et domini famulis sitis honoris apex,

Quo tibi plus libeat, Brunichildis, habere patronum,

      Quando domum et dominos seruat in orbe pius.

Sic quoque te erudiat, regat et sic tramite ducat,

70

      Actibus ipsa piis ut sibi iuncta mices.

 

8.

Si praestaretur praeconia pandere regum,

      Non mihi sufficeret nocte dieque loqui,

Qualiter hic populus dominorum pendet amore

      Et uestris oculis lumina fixa tenet.

5

Vos, quibus et speculum et lux et dulcedo manetis,

      Carum ornamentum his simul estis honos.

Praecipuum donum placidum et placabile regnum,

      Ac uestro in statu est culmen in orbe pium.

Hicque parentela et patria et tutela coruscat,

10

      Hic decus atque gradus, hic pietatis opus,

Hic tranquilla quies, hic spes iucunda fideli,

      Postque deum in uobis dona salutis habent.

Hic ego cum populo mea uota et gaudia iungo,

      Quae pius amplificans crescere Christus agat.

15

Praestet cura dei uos longa in sede tueri,

      Caelesti ac dono regna tenere diu.

Acquiratis adhuc noua uel possessa regatis

      Ac pie participes has foueatis opes,

Vt tibi quae floret de nato et germine, messem

20

      Maturam uideas, mater honore micans;

Sic ut et ex genito genitisque nepotibus amplis

      Altera progenies inclita detur auae.

De Childeberctho dulcedine flore salute

      Fructum habeas genetrix, plebs sua uota uidens.

25

De nata atque nuru cumulet tibi dona creator

      Cumque pio merito stes placitura deo.

Hic ego promerear rediens dare uerba salutis,

      Congaudens dominis paruulus ipse piis:

Prospera sint regum, populorum gaudia crescant:

30

      Exultet regio, stet honor iste diu.

 

9.

Regibus occurrens ubi Mettica moenia pollent,

      Visus et a dominis ipse retentor equo.

Mosellam hinc iubeor percurrere nauita remo,

      Accelerans tremulis pergere lapsus aquis.

5

Ascendensque ratem gracili trabe nauta cucurri,

      Nec compulsa notis prora uolabat aquis.

Interea locus est per saxa latentia ripis

      Litore constricto plus leuat unda caput;

Huc proram implicitam rapuit celer impetus actam,

10

      Nam prope iam tumidas uentre bibebat aquas.

Ereptum libuit patulos me cernere campos

      Et fugiens pelagus ruris amoena peto.

Gurgite suscipior subter quoque fluminis Ornae,

      Quo duplicata fluens unda secundat iter.

15

Inde per exclusas cauta rate pergimus undas,

      Ne ueluti piscem me quoque nassa leuet.

Inter uillarum fumantia culmina ripis

      Peruenio qua se uoluere Sura ualet.

Inde per extantes colles et concaua uallis

20

      Ad Saram pronis labimur amnis aquis.

Perducor Treuerum qua moenia celsa patescunt,

      Vrbs quoque nobilium nobilis aeque caput.

Ducimur hinc fluuio per culmina prisca senatus,

      Quo patet indiciis ipsa ruina potens.

25

Vndique prospicimus minitantes uertice montes,

      Nubila quo penetrans surgit acuta silex,

Qua celsos scopulos praerupta cacumina tendunt

      Hispidus et tumulis crescit ad astra lapis.

Nec uacat huc rigidis sine fructibus esse lapillis:

30

      Denique parturiunt saxaque uina fluunt.

Palmite uestitos hic respicis undique colles

      Et uaga pampineas uentilat aura comas;

Cautibus insertae densantur in ordine uites

      Atque supercilium regula picta petit;

35

Culta nitent inter horrentia saxa colonis:

      In pallore petrae uitis amoena rubet,

Aspera mellitos pariunt ubi saxa racemos,

      Et cote in sterili fertilis uua placet

Quo uineta iugo caluo sub monte comantur,

40

      Et tegit umbrosus sicca metalla uiror;

Inde coloratas decerpit uinitor uuas,

      Rupibus appensis pendet et ipse legens.

Delicias oculis habui dapibusque cibatus,

      Haec iucunda tenens, nauita regna sequens

45

Hinc quoque ducor aquis qua se rate Contrua complet,

      Quo fuit antiquum nobilitate caput.

Tum uenio qua se duo flumina conflua iungunt,

      Hinc Rhenus spumans, inde Mosella ferax.

Omne per illud iter seruibant piscibus undae

50

      Regibus, et dominis copia feruet aquis.

Ne tamen ulla mihi dulcedo deesset eunti,

      Pascebar Musis, aure bibente melos:

Vocibus excussis pulsabant organa montes

      Reddebantque suos pendula saxa tropos.

55

Laxabat placidos mox aerea tela susurros,

      Respondit cannis rursus ab alpe frutex.

Nunc tremulo fremitu, modo plano musica cantu

      Talis rupe sonat qualis ab aere meat.

Carmina diuisas iungunt dulcedine ripas,

60

      Collibus et fluuiis uox erat una tropis.

Quo recreet populum, hoc exquirit gratia regum,

      Inuenit et semper quo sua cura iuuet.

Antonnacensis castelli promptus ad arces

      Inde per accedens sarcina pergo ratis.

65

Sint licet hic spatiis uineta in collibus amplis,

      Altera pars plani fertilis extat agri:

Plus tamen illa loci speciosi copia pollet,

      Alter quod populis fructus habetur aquis.

Denique dum praesunt reges in sedibus aulae

70

      Ac mensae officio prandia festa colunt,

Retibus inspicitur quo salmo fasce leuatur,

      Et numerat pisces, cum sit in arce sedens;

Rex fauet in mensa, resilit dum piscis ab unda,

      Atque animos reficit quod sua praeda uenit.

75

Illuc fausta uidens. huc laeta palatia reddens

      Pascens ante oculos post fouet ipse cibis.

Praesentatur item mensae Rheni aduena ciuis,

      Turbaque quo residens gratificatur edens.

Ista diu dominus dominis spectacula praestet,

80

      Et populis dulces detis habere dies:

Vultibus ex placidis tribuatis gaudia cunctis,

      Vester et ex uestris laetificetur apex.

 

10.

Magna beatorum retinet haec terra talenta,

      Diuinis opibus diues habetur humus.

Pars dextra angelico Gabrielis honore coruscat,

      Gaudia qui mundo detulit ore sacro,

5

Quando aeternalem concepit uirgo salutem,

      Dona redemptoris nuntius iste ferens.

Laeua est parte lapis tumuli, quem corpore Christus

      Pressit morte breui, uictor eundo patri.

Hic quoque reliquiis micat ille Gregorius almis,

10

      Qui probus igne redit nec pice mersus obit.

Sunt etiam Cosmas, Damianus et ipse, salubres

      Non ferro artifices, sed medicante fide.

Est Iulianus item, gladio iugulatus amico,

      Plebs quem Aruerna colens arma salutis habet;

15

Martinusque sacer, retinet quem Gallicus orbis,

      Cuius Christum operit dimidiata chlamys,

Se tunica spolians nudum qui uestit egenum,

      Vnde datae sibi sunt alba topazus onyx,

Quae meruere aliqui hoc in corpore cernere sancti,

20

      Gemmarumque sonus quod patefecit opus.

Additur hic meritis cum nomine Victor opimis,

      Munere martyrii qui tenet alta poli;

Hic ueteris uirtute uiri noua palma Niceti,

      Vrbem Lugdunum qui fouet ore, sinu.

25

Horum pastor opem corde, ore Gregorius orat,

      Viuat ut altithrono uir sine fine deo.

 

11.

Cum uideam citharae cantare loquacia ligna

      Dulcibus et chordis admodulare lyram

(Quo placido cantu resonare uidentur et aera)

      Mulceat atque aures fistula blanda tropis:

5

Quamuis hic stupidus habear conuiua receptus,

      Et mea uult aliquid fistula muta loqui.

Ecce dies, in quo Christus surrexit ab imo,

      Infernae legis rumpere uincla potens,

Quando et uinctorum lacrimantia milia soluit

10

      Et reuomunt multos Tartara fracta uiros.

Additur hic aliud, quod Martini aula beati

      Emicat haec ubi nunc prandia festa fluunt,

Qui ualuit gestis aures pulsare Tonantis,

      Obtinet et meritis quod petit alta fides,

15

Qui pie restituit defuncta cadauera uitae

      Atque dei prompte praebet amicus opem;

Cui successor ouans modo lite Gregorius extans,

      Ille quod adquirit, hic regit ore, fide.

Qui rogat hic praesens, alibi licet insidet absens,

20

      Exhibet atque cibos pastor in urbe bonus.

Nunc igitur celebrate diem sollemniter omnes

      Quos deus omnipotens hic dedit esse pares,

Quos sibi Martinus collegit amore benignus

      Et facit ecce escas hic epulare suas.

25

Ergo sub incolumi Childeberctho ac Brunichilde,

      Quos tribuit celsos regna fouere deus,

Vos, quos miserunt, populum moderate fidelem

      Et releuate inopes, si quis et extat egens;

Ac bona de dominis noscendo et agendo benigna

30

      Sint quoque laetitiae pabula uestra fide.

Quos inuitauit Martini mensa beati,

      Sumite gaudentes quod dat amore dies.

Quae bonus antistes noscendo Gregorius expers

      Plaudat et haec populus gaudia uestra canat.

35

Cuius et haec domus est a Christo exoret amator,

      Reges. uos, populos ut tegat arce deus.

 

12a. 12a

Exemplo domini mihi uel uenerabilis orbi,

      Qui minimas non uis perdere, pastor, oues,

Sollicitis animis curam per pascua tendens,

      Ne desint caulis, circuis ore greges:

5

Hic igitur gerulus genitam flens impie demptam,

      Captiuam subolem tempore pacis habens:

Martinique pii successor honore, Gregori,

      Qui pater es populi, hanc, rogo, redde patri.

Iugiter ille sacris meritis illuminat orbes:

10

      Orbato hanc patri redde uidendo diem.

 

12b. 12b

Si rapidis oculis te semper, amice, uiderem,

      Sic quoque uix auidum me satiaret amor;

Qui, si praesentis non possum cernere uultum,

      Te mihi uel scriptis, care, saluto libens.

5

Hunc etiam famulum commendo, benigne, uerenter,

      Et si iusta petit, hunc tua lingua iuuet,

Qui tortus grauiter genitam sibi luget abactam,

      Per uos ut redeat filia clausa, rogat,

Paupere ut audito, dum estis medicina dolenti,

10

      Et uestris curis sit pia cura deus.

 

12c. 12c

Officiis exerte tuis, moderamine sollers,

      Sollicitus studiis, utilitate, comes:

More mihi solito, dulcis, tibi debita soluo;

      Qui colo deuinctus, reddo salutis opus.

5

Sit commendatus homo quem male torsit iniquus,

      Perdidit et genitam, heu, miser iste suam.

Huic da iustitiam de uulnere corporis emptam

      Et pie captiuam fac remeare suam.

Inter utramque necem cui lex et filia defit,

10

      Vnus in ambabus rebus adesto salus.

 

12d. 12d

Dum pergit hinc quisque uiam, mea pagina currat,

      Prodat ut eloquio quod sibi debet amor.

Nunc quoque care mihi, bone semper, amice fidelis,

      Pectore deuotus reddo salutis opus.

5

Commendo hunc etiam famulum, dure ante redactum,

      Tortus qui legem nec meruisse gemit,

Illa dolens grauius quam uulnera corpore fixa,

      Quod sibi subducta est filia parua, rudis.

Audiat hanc uocem pietas miserando benigne;

10

      Quae sibi cum tribuis, hinc tibi magna dabis.

 

13.

Pontifices summi, fidei uia, semita uitae,

      Quos dedit omnipotens luminis esse duces

Custodesque gregi caelestis contulit agnus,

      Vos bene pastores, ut foueantur oues:

5

Ecce uiator adest peragens iter inscius illud

      Finibus Italicis, heu peregrina gemens.

Exulis auxilium, errantis uia, norma salutis;

      Ad reditum patriae sitis honore patres.

Semina iactetis, mercedis ut ampla metatis

10

      Et redeat uobis centuplicata seges.

Fortunatus enim humilis commender opimis

      Ac per uos domino, culmina sancta, precor.

 

14.

Prouida disponunt reges solacia plebi

      Pontificem dantes quem probat alma fides,

Vt colat Hilarium, quem dat Martinus alumnum,

      Et confessoris protegat ala potens,

5

Dirigat hic populum successor honore beato

      Et clerum ecclesiae qui moderetur ope.

Floreat arce decens rex Childebercthus in orbe

      Cum genitis populo matre sorore iugo.

Gaudia laeta paret praesentia sancta Gregori

10

      Et geminas urbes adiuuet una fides.

Qui modo discipulo Platone antistite summo

      Sollemnem ecclesiae hic dedit esse diem.

 

15.

Felix bis meritis sibi Machabaea uel orbi

      (Nobilitas generis nobilior genitis),

Quae septem palmas caelo transmisit ab aluo,

      Martyriique decus protulit ille uterus.

5

Tu quoque prole potens, recte Armentaria felix,

      Nec minor ex partu quam prior illa suo.

Illa uetus numero maior, tu maxima solo:

      Quod poterant plures, unicus ecce tuus.

Fetu clara tuo, geniti circumdata fructu,

10

      Est tibi Gregorius palma corona decus.

Me Fortunatum humilem commendo uerenter

      Ac mihi caelestem quaeso preceris opem.

 

16.

Finibus Italiae cum primum ad regna uenirem,

      Te mihi constituit rex Sigibercthus opem,

Tutior ut graderer tecum comitando uiator

      Atque pararetur hinc equus, inde cibus.

5

Implesti officium custos, reuocaris amico;

      Et mihi uel tandem iam mea cura redit.

Dic, meus, unde uenis post tempora plurima dulcis,

      Magnus honore tuo, maior amore meo,

Promptus, in affectu, Sigoalde benigne, clientum

10

      Et Fortunato nomen, amice, pium?

Rex Childebercthus crescens, te crescere cogat:

      Qui modo dat comitis, det tibi dona ducis.

De domino tali uideant sua uota fideles,

      Cursibus et fiat prospera uita uia.

 

17.

Actibus egregiis praeconia fulgida fulgent:

      Laus tua, Christe, sonet, dum bona quisque gerit.

Vnde genus hominum placeat tu, summe, ministra,

      Nam nisi tu dederis, prospera nullus agit.

5

Diuitibus largus forte hinc et parcus egenis,

      Se ut redimat diues quando fouetur egens.

Dulciter ista tui pia sunt commercia regni:

      Dum escam sumit egens, diuitis auget opes.

Pauper uentre satur satiat mercede potentem:

10

      Parua capit terris praeparat ampla polis.

Diuitibus plus praestat egens quam diues egenti:

      Dat moritura cibi, sumit opima dei,

Dans terrae nummum missurus ad astra talentum,

      E modicis granis surgat ut alta seges.

15

Dent, iactent, spargant, commendent semina Christo,

      Hic dare nec dubitent quae reditura manent.

Da: sic Christus erit tibi thesaurarius inde;

      Praesta inopi quidquid reddere Christus habet,

Hac animatus ope exposcens meliora Tonantis

20

      Nec dubitante fide quod deus ista dabit.

Pro Childebercthi regis florente salute,

      Surgat ut in solio qui fuit altus auo,

Fiat ut hinc iuuenis ualidis robustior annis,

      Ceu uiguit proauus sic sit in orbe nepos,

25

Ergo suus famulus Sigoaldus amore fidelis

      Pauperibus tribuit, regis ut extet apex.

Hinc ad Martini uenerandi limina pergens

      Auxilium domini dum rogat ipse sui

Et dum illuc moderans rex pro regione laborat,

30

      Vt precibus sanctus hunc iuuet, illud agit.

Denique procedens ... sacra festa tenere

      Pauperibus Christi praebuit ipse dapem.

Dispensata placent alimenta per agmina Christi,

      Pascitur et populus quem fouet arce deus.

35

Plurima caecorum refouetur turba uirorum,

      Est quibus in tenebra lux deus atque uia.

Hinc alitur clodus quem dirigit ordine Christus

      Quique sui domini pendulus implet opus.

Quis referat tantos memorare sub ordine morbos

40

      Occurrens pariter quos sua cura fouet?

Vnde cateruatim coeuntia milia pascens

      Erogat ut habeat, rex quoque cuncta regat.

Te Fortunatus comes, hinc, Sigoalde, salutans

      Regis ut auxilio des meliora precor.

 

18.

Paschale hic hodie donum memorabile floret;

      Defensor parcit, quo comes ipse fauet.

Delicias domini quas tempora uota ministrant

      Vndique conueniunt flumine fruge polo.

5

Childebercthi etiam dominatio longa refulgens

      Te, Sigoalde, diu subleuet arce, gradu.

Sit regio felix felicis regis amore

      Atque boni comitis crescat honore fides.

 

19.

Venisti tandem ad quod debebaris, amice,

      Ante comes merito quam datus esset honor.

Burdegalensis eras et, cum defensor, amator:

      Dignus habebaris haec duo digna regens.

5

Iudicio regis ualuisti crescere iudex,

      Famaque quod meruit regia lingua dedit.

Debet et ipse potens, ut adhuc bene crescere possis,

      Praestet ut arma ducis, qui tibi restat apex,

Vt patriae fines sapiens tuearis et urbes,

10

      Adquiras ut ei qui dat opima tibi,

Cantaber ut timeat, Vasco uagus arma pauescat

      Atque Pyrenaeae deserat Alpis opem.

Aut (quasi grande loquor) facit hoc sacer unicus auctor:

      A domino eligitur paruus et altus homo.

15

De tirone ducis uenit, et de milite princeps,

      Vt reliquos taceam, Iustinianus erat.

Hoc et in ecclesia Christo tribuente refertur:

      De exorcista aliquo pontificalis honor.

Egregius merito Martinus testis habetur,

20

      Qui fuit ante sacer quam sacra iura daret.

Hoc agit omnipotens, totum qui condidit orbem,

      Magnaque sola putes quae facit ipse potens.

Laetior ergo, precor, maneas in culmine rector,

      Maiora sperans, uir ratione sagax,

25

Rege sub hoc florens aeternaque regna requirens

      .............................

Iustitia ac pietas tecum comitata coruscet:

      Illa tuum pectus protegat, ista latus.

Alta fides etiam, dilectio fida nitescat,

30

      Et Fortunato sis, comes, amplus amor.