Marcius Valerius bucolica 1

Reference basis text: G. Trovato, 2026

Editing of the digital edition: G. Trovato, 2026

Other sections


LADON ET CYDNVS PASTORES

LADON

Cydne, sub algenti recubas dum molliter umbra

Nec noua mutato perquiris pascua colle,

Segnis et exesis miserum pecus afficis herbis,

Nos patimur solem et nullo requiescimus antro,

5

Dum fastiditi mutamus gramina campi

Et pudet has saturas non semper cernere fetas.

At tu lasciuis uictus dum pasceris umbris,

Heu macie siccantur oues, heu decipis agnos!

CYDNVS

Non, ut rere, Ladon, mihi parcens otia capto,

10

Non ita sum felix ut sim mihi carus et istam,

Quam mala dilacerant, cupio palpare iuuencam.

Nam mihi, si qua mei (credas modo) cura maneret,

Esset prima gregis. Scis tu, nec fallere possum,

Vt fuerim solitus rapido sub sole per agros

15

Currere et irrigui frigus perquirere fontis,

Quo pecus aut totas possem recreare capellas.

Scis bene tuque meo requiesti saepe labore.

<LADON>

Noui equidem tantoque magis nunc miror inerti

Quod sub fronde iaces, socios dum currere cernas

20

Pastores pecorisque tui nos cura remordet.

En ego praeteriens miseros hac (heu scelus!) hora

Inclusos querulis dimisi matribus agnos;

Hunc quoque, quem cernis, tenuem exhaustumque nec ipsos

Edere balatus consumpta uoce ualentem

25

Ipse ferens manibus, modo uiuat, ad ubera duco.

CYDNVS

O utinam, ut credis, solite mea membra domaret

Communis de sole calor, quamque arguis esset

Vera quies aestusque meos haec pelleret umbra.

Sed ferit interno non simplex flamma calore

30

(Heu nescis!) totoque obsedit pectore mentem

Nec mihi cura gregis superest nec cura salutis.

<L>ADON

Cur sic, Cydne, uirum tete obliuisceris esse?

Non sic notus eras: procul hoc, procul effice crimen,

Vt bene quaesiti spes non cadat una peculi.

35

Quin age, iam te redde gregi: mens, crede, leuatur.

O mihi quam libuit, modo cum tua saepta reclusi,

Clamosos spectare greges concurrere natis

Implentesque meas mixtis balatibus aures!

Et spectare fuit sola sub matre gemellos

40

Ducere in alternum, simul ubera fronte ferire.

Et quid solus eram? Mecum si, Cydne, fuisses,

(Hoc scio) quisquis is est, maeror potuisset abire.

CYDNVS

Dudum, care Ladon, Cydno fuit una uoluptas

De gregibus gaudere suis. Nunc tempus iniquum,

45

Nunc aliud uotum mutataque pectore mens est

Atque animo infelix longe captiuus aberro.

<LADON>

Quid, quaeso, repetis curasque reuoluis inanes?

Perge modo mecum sparsasque recollige fetas;

Quis tamen hic aut unde dolor prius, oro, fatere.

CYDNVS

50

Scis, reor, hunc collem, lauros ubi dicimus altas,

Vnde forum et celsas securi cernimus arces,

Lactea cum turbae portamus dona molestae.

Hoc domus in colle est, nostra (puto) non minor urbe

Et tamen hoc melius, domina quod Systide gaudet:

55

Systis amor Cydni, Systis spes uitaque Systis,

Systis per quam homines tantum superare uidebar,

Quantum iuniperis pinus exstare comantes

Nouimus atque lupis magnorum colla leonum.

<LADON>

Dic rogo, quando mihi secure cuncta fateris,

60

Fecerit hanc dominam quae te fortuna uidere.

CYDNVS

Fors Lycidas fuit: hunc eadem uia fecit amicum.

Hic modo, dum per iter gradimur, deuertere secum

Suasit ad occursum dominae. Mox, utpote notus,

Accessit meruitque loqui; quod tunc magis ipse

65

Dum stupeo, blandos non dedignata reflexit

In me oculos magnumque aliquid promittere uisa.

Nunc Corydone sonans, lasciuo nunc quoque Fauno

Sic placui et uiguit praemissus nutibus ante,

Post uerbis iuratus amor. Nunc (heu dolor!) absum,

70

A miser! et timeo ne taedia sumat amoris

Aut mihi sint fures, fateor: nam iam (male sensi!)

Surripuere mihi dominam quae ludere uellet.

LADON

Heu numquam fallunt praesagia dira parentum!

Nam, memini, aiebant quod te, si quando liceret,

75

Saeuus amor caperet, nimium quod tunc quoque paruus,

Mobilis ac petulans, blandus facilisque fuisses.

Ast nunc uince nefas ut uir: si uincere durum est,

At sepone parum, donec ueniamus in urbem.

CYDNVS

Ver fugit ante rosas aestusque refugit aristas,

80

Autumnus uolucres uitabit, bruma pruinas,

Systis amata sui quam cedat pectore Cydni.

LADON

A dolor et facinus! Mens ergo permanet ista?

Nec te pastorum reuocat priuata uoluptas?

Non facies haec pulchra soli? Nunc lumen amoenum,

85

Nunc dulces umbrae dulcisque in gramine somnus

Et quae nunc leni flat mitior aura sopore.

Nec pecoris miseret, quod te spectante necatur?

At me ut discedam sitiens grex cogit et hora.

Forsitan et poteris (nec longum est), Cydne, uenire

90

Huc, ubi uicini fons uergit limite prati

Lenis et inflexis riuus subpenetrat herbis.

Et iam sol rapidus totis incanduit agris:

Cernis ut arboreum crescens subducat apricum

Phoebus et extensas ramorum traxerit umbras.

6

fetas G E feras Lehmann